|

دویوجان در 50 کیلومتری شرق مرند از توابع آذربایجان شرقی، بر دامنههای قرهداغ جای گرفته است. این روستای آسفالته دارای 180 خانوار است که دامداری و کشاورزی درآمد آنان را تشکیل میدهد. دویوجان به سبب ارتفاعاش از سطح دریا دارای آب و هوای خنک است. در شرق آن غاری به نام «کوهول» وجود دارد که کف آن از آب پوشیده است.

مردم دویوجان دارای پوشش منحصر به خود است. زنان که پخت نان و دوشیدن شیر را بر عهده دارند پوششی بینظیر از رنگها دارند. این پوشش هنوز ادامه دارد و از روند تخریب در امان مانده است. عکاسی در این روستا نسبت به روستاییان دیگر استان بیدردسر و راحت است اما، دوربین غریبهای که به سوی زنان نشانه رود با مخالفت روبهرو خواهد شد.

هر ساله در این روستا آیینی با شرکت همهی زنان و مردمان روستا روی میدهد که بنا بر آن، ظهر نوزدهم تیرماه از روستا خارج شده و دسته دسته همراه زنان و بچهها به سوی «پیر» یا «سلطان سنجر» که سلطان زنجیراش میگویند حرکت میکنند. حصار این پیر از سنگ است. مردم بخشی از راه خاکی را با تراکتور و بقیه را با پای پیاده میپیمایند.

عصر پیش از فرو رفتن آفتاب بر بلندی کوه سلطان سنجر رسیده و در میان سنگهای تلنبار شده جای میگیرند تا پیش از برآمدن آفتاب شاهد گوسفندانشان باشند که بر گرد پیر میچرخند. این نمایش برای سلامتی و پربرکت بودن دامهایشان خوب است. داستانهایی از این آیینها بر سر زبانهاست که اعتقادشان را بر آن بیشتر میکند. اطراف «پیر» پر است از خانوادههایی که شب را بر سر آتش به سر میبرند و جوانانی که بر بلندی این کوه با احساس غرور از آیندهی برنامههاشان سخن میگویند. از این بلندی روستای زنوزاق، زنوز و مرند دیده میشود. این پیر از آنِ مردمان زنوزاق است که فقط در این روز از سال روستاییان دویوجان زائر آن میشوند.

پس از گوسفند گردانی به دور «پیر» و با برآمدن آفتاب مردم به سوی منطقهی «سووانالیق» بین راه روستا و پیر سرازیر میشوند. در آن جا گوسفندان دوشیده شده و گاه خرید و فروش میشوند. مردم چند گروه شده و هر کدام در گوشهای از درهی بزرگ اوتراق کرده و از مهمانانشان پذیرایی میکنند. هر گروه از خانوادهها سفرهای پیش انداخته که از «چوچَه» یا «داستانا»ی پخت خودشان و پنیر و چای چیده شده است. به راحتی میتوان بر سر سفرهها نشسته و با آنان هم سخن شد. چشم انداز این دره با گوسفندان، گاوها، الاغها و اسبانشان خاطرهی به یاد ماندنی بر جای میگذارد. هوای خنک این منطقه مانع از گرما زدگیست. کودکانی که در این آیینها شرکت دارند کمکم یاد میگیرند که برای سال آینده نیز باید راهی این دیار شوند و چنین اعتقادی را پا بر جای نگه دارند. عصر مردم آمادهی سرازیر شدن به روستایشان شده و با خاطره و زیارتی دیگر سالی دیگر میآغازند.

اشعار محلی:
دورت داغدیلار یان با یاندی/ سلطان زنجیر الهام آلدی/ چوخلی سنه قوناق گلدی/ سلطان زنجیر پیردی دغلار
سنه نییه صاحاب یوخدی/ تیکانلارین بیز قانوخدی/ سنه گلیب گئدن چوخدی/ سلطان زنجیر پیردی داغلار
آتلی گلیر قوشا قوشا/ سلیماندی آدی پاشا/ تاریخ قویمادیلار داشا/ سلطان زنجیر پیردی داغلار
ایلده بیر یول ائل گلردی/ قویون قوزو بول گلردی/ سورو سورو او گلردی/ سلطان زنجیر پیردی داغلار
قیزیل درهنین چاییندان/ بوزداغینین های هویوندان/ قبله چشنهنین سویوندان/ بیر دویونجان ایچهم داغلار
دربند یوردوندان ائل دوشهردی/ املیک گوزولار پیشهردی/ کیم دیهردی یول دوشهردی/ دوه گئشمهزیندن داغلار
غلامحسین حق پرست

باشین اوسته دوران جله داغیدی/ قبلهده دایان او کند داغیدی/ گون چیخانین سنون درویش داشیدی/ اولاردا چوخ اسهر مهینده دویوجان
بقیه عکسها را در جام جم آنلاین ببینید. |